vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình ở nông thôn Ninh Bình
Nguyễn Ngọc Quỳnh
Phó giám đốc Sở khoa học, công nghệ và môi trường tỉnh Ninh Bình
Qua điều tra 1000 hộ gia đình đại diện cho các vùng khác nhau của Tỉnh Ninh Bình cho thấy vai trò của lao động nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình tại nông thôn.
Bởi vậy việc nhìn nhận và đánh giá đúng cũng như tạo điều kiện thuận lợi để phụ nữ phát huy hết khả năng của mình ... sẽ góp phần phát triển kinh tế hộ nói riêng và phát triển nông nghiệp - nông thôn nói chung.
Đảng ta luôn luôn khẳng định tầm quan trọng của vấn đề nông dân, nông nghiệp và nông thôn. Trong quá trình đổi mới, đường lối đúng đắn của Đảng về phát triển nông nghiệp, nông thôn đã khơi dậy nguồn lực to lớn của nhân dân, đưa đến những thành tựu rất quan trọng. Kinh tế hộ gia đình ở nông thôn (bao gồm làm nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, tiểu thủ công nghiệp... hoặc kết hợp nhiều ngành nghề) là loại hình tổ chức sản xuất có hiệu quả về kinh tế - xã hội, tồn tại và phát triển lâu dài, có vị trí quan trọng trong sản xuất nông nghiệp và quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) nông nghiệp, nông thôn.
Đối với Ninh Bình, nông thôn chiếm 83% dân số với 80% lao động xã hội làm việc chủ yếu trong các ngành trồng trọt, chăn nuôi, đã làm ra hơn 50% tổng giá trị sản phẩm trong toàn tỉnh. Trong sản xuất nói chung và phát triển kinh tế hộ nói riêng, phụ nữ có vai trò quan trọng, lao động nữ chiếm trên 50% tổng số lao động nông nghiệp. Phụ nữ lao động chính trong gia đình, thực sự làm chủ trong sản xuất, kinh doanh, mạnh dạn đổi mới cơ cấu mùa vụ, phát triển các ngành nghề tiểu thủ công, nhất là ngành nghề truyền thống của địa phương. Đồng thời chị em phụ nữ còn tích cực học tập, áp dụng các tiến bộ khoa học và công nghệ vào sản xuất và đời sống như giống cây, giống con mới có giá trị kinh tế cao.
Được sự quan tâm của UBND tỉnh Ninh Bình, Sở KH,CN&MT phối hợp với Hội liên hiệp Phụ nữ tỉnh Ninh Bình đã tổ chức thực hiện đề tài: "Khảo sát đánh giá vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình nông thôn Ninh Bình", để làm sáng tỏ tiềm năng to lớn và sự đóng góp của phụ nữ trong vấn đề phát triển kinh tế hộ gia đình, trên cơ sở đó đề xuất những giải pháp nhằm phát huy khả năng sáng tạo và nâng cao vai trò của phụ nữ trong gia đình cũng như ngoài xã hội. Đề tài đã tổ chức điều tra, khảo sát ở 5 xã, 15 thôn với 1000 hộ gia đình đại diện cho các vùng khác nhau trong tỉnh, bao gồm: Xã Kim Tân (huyện Kim Sơn) đại diện cho vùng đồng bằng ven biển; xã Khánh Cư (huyện Yên Khánh), xã Ninh Sơn (huyện Hoa Lư) đại diện cho vùng đồng bằng ven sông Đáy và vùng ven thị xã; xã Quảng Lạc (huyện Nho Quan) đại diện cho vùng đồi núi, bán sơn địa và xã Gia Lập (huyện Gia Viễn) đại diện cho vùng đồng chiêm trũng.
Qua khảo sát nhận thấy lực lượng lao động nữ trong nông nghiệp khá dồi dào, chiếm 52% lực lượng lao động trong nông nghiệp, hầu hết là lao động chính trong gia đình, đây là lực lượng trực tiếp sản xuất ra sản phẩm nông nghiệp, tạo ra thu nhập chính của các hộ gia đình. Trình độ văn hóa của phụ nữ nông thôn trong những năm gần đây đã được nâng lên, đặc biệt là kiến thức trong việc phát triển kinh tế, đổi mới cơ cấu mùa vụ, áp dụng tiến bộ kỹ thuật, tạo ra những cây trồng, con nuôi có năng suất và giá trị kinh tế cao.
Công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho phụ nữ được quan tâm đúng mức, vì vậy chỉ số về sức khỏe phụ nữ đã được nâng lên về nhiều mặt: Thể lực được tăng lên, bệnh phụ khoa giảm, tỷ lệ phụ nữ tử vong do thai sản giảm đáng kể, đây là những yếu tố thuận lợi để phụ nữ tham gia lao động sản xuất và công tác xã hội. Phụ nữ nông thôn tham gia tích cực vào tất cả các hoạt động xã hội ở địa phương như các chương trình xóa đói giảm nghèo, dân số kế hoạch gia đình, nuôi dạy con, các hoạt động nhân đạo, từ thiện, tham gia xây dựng cơ sở hạ tầng ở nông thôn, cơ sở phúc lợi nông thôn, phòng chống tệ nạn xã hội, bảo vệ môi trường, xây dựng nếp sống văn minh, gia đình văn hóa mới, công tác quốc phòng và an ninh trật tự... Qua thực tế điều