Kỹ năng giao tiếp cơ bản dành cho sinh viên
TS. HOÀNG THÚY HÀ([1])
(Trích từ cuốn sách “Văn hóa giao tiếp trong nhà trường”, NXB Đại học Sư phạm
TP Hồ Chí Minh ấn hành)
 Bìa sách Văn hóa giao tiếp trong nhà trường (Nguyễn Thị Kim Ngân) do NXB Đại học Sư phạm TPHCM ấn hành
1. Mở đầu
Giao tiếp là một hoạt động cơ bản, một nhu cầu không thể thiếu của con người. Để tồn tại và phát triển, hàng ngày, hàng giờ, con người luôn thực hiện việc giao tiếp; mỗi người đều phải giao tiếp với cộng đồng, với thế giới xung quanh để hoàn thành chức trách của mình.
Khi bước vào trường đại học là bước vào một môi trường mới, khác nhiều với các môi trường giao tiếp khác. Ở môi trường này, sinh viên đã là những người trưởng thành và hoàn toàn chịu trách nhiện về mọi hành vi giao tiếp của mình. Đặc biệt ở môi trường đại học, sinh viên được nhìn nhận là những người có học vấn, có nhận thức, có trình độ văn hóa cao. Đối tượng quan hệ giao tiếp thường xuyên, chủ yếu của sinh viên là những người có tri thức như thầy cô, cán bộ nhà trường và bạn học; vì thế đòi hỏi sinh viên phải có những kĩ năng giao tiếp cơ bản, thiết yếu nhằm xây dựng các mối quan hệ nơi trường lớp và trong cuộc sống, tạo nên một bầu không khí giao tiếp văn minh, lịch sự.
2. Nội dung
Bất kì hoạt động nào cũng cần những kĩ năng nhất định. Và nếu thiếu những kĩ năng cơ bản này, hoạt động đó sẽ kém hiệu quả. Hoạt động giao tiếp là “một hệ thống những quá trình có mục đích và động cơ trong hoạt động tập thể, thực hiện các quan hệ xã hội và nhân cách, các quan hệ tâm lí và sử dụng những phương tiện đặc thù mà trước hết là ngôn ngữ”([2]).
Kĩ năng giao tiếp là khả năng nhận thức nhanh chóng những biểu hiện bên ngoài, biểu hiện tâm lí bên trong và bản thân chủ thể giao tiếp; là khả năng sử dụng hợp lí các phương tiện ngôn ngữ và phi ngôn ngữ, biết cách tổ chức điều chỉnh, điều khiển quá trình giao tiếp nhằm đạt mục đích giao tiếp. Các kĩ năng giao tiếp có vai trò rất quan trọng đối với tất cả chúng ta. Học giả người Mỹ, Kinixti đã nói: “Sự thành công của một người chỉ có 15% dựa vào kĩ thuật chuyên ngành, còn 85% dựa vào những quan hệ giao tiếp và tài năng xử thế của người ấy”.
Ngày nay, người ta càng nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của các kĩ năng giao tiếp, thế nhưng trong thực tế cuộc sống, rất nhiều cá nhân chưa rèn luyện được kĩ năng và chưa có được năng lực này. Các phương tiện truyền thông gần đây phản ánh rất nhiều thực trạng thiếu văn hóa trong giao tiếp, đặc biệt ở lớp trẻ mới lớn, như gặp người già đến nhà con cái không chào; lên xe buýt, thanh niên tranh chỗ ngồi, không nhường chỗ cho người già, phụ nữ có con nhỏ; ra đường xô đẩy người khác không xin lỗi; nói năng thô lỗ, chửi tục, chửi đổng; ăn mặc lôi thôi, không theo một chuẩn mực thời trang nào, tự động nhận xét bừa bãi về người khác ở nơi công cộng; có những hành vi ứng xử thiếu cẩn trọng, sống ích kỉ.
Trong những năm gần đây, chất lượng đào tạo đại học ở Việt Nam đã dần được nâng cao, nhưng các nhà tuyển dụng của các công ty đa quốc gia vẫn chê khả năng giao tiếp của sinh viên Việt Nam còn yếu. Vì vậy, hơn ai hết, mỗi sinh viên cần củng cố và bổ sung những kĩ năng giao tiếp cơ bản nhất nhằm hoàn thiện bản thân đồng thời phục vụ tốt cho việc sống và học tập.
Bảy kĩ năng cơ bản cần có gồm:
Thứ nhất: Kĩ năng hòa nhập với cộng đồng
Con người không thể sống nếu bị tách khỏi cộng đồng. Vì thế, năng lực giao tiếp giữa người và người chính là năng lực xây dựng những cầu nối. Khi giao tiếp với người khác, chúng ta phải là xây dựng được cầu nối quan hệ tích cực để tạo ra một môi trường sống, học tập hữu ích cho cả hai bên. Đó chính là mục tiêu quan trọng nhất.
Trong cuộc sống, muốn trở thành người giao tiếp tốt, mỗi người cần thực hiện tốt các qui tắc, chuẩn mực xã hội. Các qui tắc, chuẩn mực giao tiếp, cách đối nhân xử thế rất đa dạng và phong phú. Tuy nhiên, có một số nguyên tắc, chuẩn mực phổ biến trong giao tiếp xã hội như xử thế lịch sự, luôn quan tâm đến người khác, có thái độ trân trọng chính mình, biết điều và tự tin, điều chỉnh phong cách giao tiếp phù hợp với phong