Một số bài học kinh nghiệm trong thực hiện chính sách phòng chống tệ nạn xã hội và định hướng
TS. Lê Duy Đồng
Cũng như nhiều quốc gia khác trên thế giới, ở Việt Nam tệ nạn xã hội hình thành và phát triển khá lâu. Sau Cách mạng tháng 8/1945 đến nay, tùy theo từng thời kỳ và giai đoạn lịch sử của đất nước mà tệ nạn xã hội bị đẩy lùi hay tự do phát triển. Các loại tệ nạn xã hội, đặc biệt là tệ nạn ma túy và mại dâm, tự nó phát triển dưới thời Pháp thuộc và dưới chế độ Mỹ - Ngụy ở miền Nam trước đây đang bị ngăn chặn, kiên quyết đẩy lùi từ khi đất nước ta được thống nhất đến nay. Tuy nhiên, đây là vấn đề hết sức khó khăn và phức tạp.
Tệ nạn xã hội và đã và đang gây tác hại nhiều mặt đến đời sống kinh tế - xã hội của đất nước, ảnh hưởng tiêu cực tới nét đẹp văn hoá, sức khỏe của nhân dân, gây mất an ninh, trật tự xã hội. Vì vậy, Đảng và Nhà nước ta đã và đang có nhiều chủ trương, chính sách và biện pháp ngăn chặn nhằm xóa bỏ các tệ nạn xã hội, bảo đảm cho mỗi người dân, mỗi gia đình có cuộc sống ấm no hạnh phúc cho tương lai dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh.
Nghị quyết Đại hội toàn quốc lần thứ X của Đảng, khi nói về tình hình phòng chống tệ nạn xã hội đã nhận định “Tệ nạn xã hội và tội phạm gia tăng đáng lo ngại”. Do đó, Nghị quyết Đại hội chỉ ra: “Cần có những giải pháp quyết liệt và đồng bộ để giải quyết các vấn đề xã hội bức xúc”. Trên cơ sở quan điểm, định hướng của Đại hội X, Chính phủ đã chỉ đạo các Bộ ngành tiếp tục bổ sung hoàn thiện các văn bản pháp luật về phòng chống tệ nạn xã hội mà trọng tâm là thi hành luật phòng chống ma túy. Cùng với đó là xây dựng chương trình phòng chống ma túy đến 2010 với các Đề án phòng chống tội phạm ma túy và kiểm soát tiêm chích, đề án tổng thể kiểm soát ma túy qua biên giới; Đề án phòng chống ma túy vùng Tây Bắc và phụ cận; Đề án và phương án phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm ma túy trên các tuyến, khu vực và địa bàn trọng điểm; kế hoạch cai nghiện, phục hồi cho người nghiện ma túy giai đoạn 2006 - 2010 với các mục tiêu 80% số người nghiện hút được chữa trị, giáo dục ở các trung tâm chữa bệnh, giáo dục, giảm tái nghiệm từ 8 - 10% mỗi năm; dạy nghề cho khoảng 10 vạn người nghiện sau cai. Tạo việc làm cho khoảng 8 vạn người sau cai nghiện.
Kết quả sau 2 năm 2006 - 2007, cả nước đã nghiện cho 80.016 người bằng 59,46% so với tổng số người nghiện có hồ sơ quản lý vào năm 2006; 73.093 người bằng 53,9% so với tổng số người có hồ sơ quản lý vào năm 2007; có 10 tỉnh trong 2 năm có 50% trong diện có hồ sơ quản lý được cai nghiện; 20 tỉnh đạt 30% đến 50% số người được cai nghiện thuộc diện hồ sơ được quản lý, 30 tỉnh đạt 15% số người được cai nghiện, tỉ lệ tái nghiện giảm chỉ còn 50 - 60% (trước đó là 80 - 90%). Một số tỉnh do triệt được cơ bản nguồn ma túy, làm tốt công tác xây dựng xã phường lành mạnh, tỉ lệ tái nghiện thấp như Cao Bằng: 42%; Đà Nẵng 39%, Hà Giang 47%. Năm 2009, đã cai nghiện cho 64.809 lượt người, tiếp nhận mới 32.615. Số người nghiện được dạy nghề tại trung tâm là 28.900 người, đạt 37% so tổng số người được cai nghiện. Việc đầu tư nâng cấp và mở rộng quy mô các trung tâm cai nghiện được tăng cường. Số được quản lý đến tháng 12/2009 là 33.946 lượt người. Riêng các Trung tâm Chữa bệnh Giáo dục Lao động xã hội tiếp nhận mới 21.487 lượt người, trong đó, cai bắt buộc là 17.389 và cai tự nguyện là 4.098. Tại cộng đồng cũng đã tổ chức cai nghiện mới cho 11.128 lượt người. Số đối tượng được dạy nghề là 6.921, được tạo việc làm, hỗ trợ cho vay vốn là 358, được học văn hóa 3.971 người.
Công tác phòng chống tệ nạn mại dâm cũng được tăng cường ở hầu hết các địa phương, đến cuối 2009 có 7.556 xã, phường lành mạnh không có tệ nạn mại dâm, ma túy, chiếm 68,7% tổng số xã, phường cả nước; có trên 1200 đội tình nguyện, gần 3000 đội thanh niên xung kích, thanh niên cờ đỏ phòng chống tệ nạn xã hội với 36.000 đoàn viên thanh niên tham gia...