CÔNG TÁC XÃ HỘI CHUYÊN NGHIỆP
Định nghĩa và chức năng của CTXH
Định nghĩa
CTXH là một chuyên ngành được sử dụng để giúp đỡ cá nhân, nhóm hoặc cộng đồng tăng cường hoặc khôi phục năng lực thực hiện chức năng xã hội của họ và tạo ra những điều kiện thích hợp nhằm đạt được những mục tiêu ấy (Theo Hiệp hội quốc gia các nhân viên xã hội Mỹ –NASW, 1970).
Các chức năng của CTXH
Phòng ngừa: ngăn cản và đề phòng vấn đề/ khó khăn có thể xảy ra.
Trị liệu: Loại trừ, giảm bớt và “điều trị” những khó khăn, tổn thương mà cá nhân, nhóm và cộng đồng đang gặp phải
Phục hồi: Phục hồi chức năng hoạt động (thể chất, tâm lý, tâm linh, xã hội) cho người bị thiệt thòi.
Phát triển: Phát huy tiềm năng, tăng năng lực để vượt qua khó khăn, nâng cao chất lượng cuộc sống và tăng cường trách nhiệm xã hội.
Phân biệt giữa từ thiện và CTXH
Dựa vào định nghĩa và chức năng của CTXH cũng như kinh nghiệm sẵn có về công việc từ thiện, Quý vị hãy tìm những điểm khác biệt giữa “từ thiện” và “CTXH”?
Tiến trình CTXH : Tiến trình giải quyết vấn đề
Xác định vấn đề
Nvxh thiết lập mối quan hệ tin tưởng, quan tâm, tìm hiểu, dựa trên các kỹ năng lắng nghe, đặt câu hỏi, quan sát.
Thân chủ hợp tác bằng cách bộc lộ vấn đề của mình.
Nvxh xác định đúng đắn vấn đề để quá trình giải quyết vấn đề với thân chủ đi đúng hướng.
Phân tích vấn đề
Phân tích vấn đề một cách toàn diện: vấn đề thuộc loại nào, ảnh hưởng đến ai, nguyên nhân gì, tồn tại được bao lâu, đã giải quyết và kết quả ra sao?
Họat động: Xác định đúng vấn đề và tìm giải pháp
Tham dự viên:
viết lên 1 mặt giấy 1 vấn đề khó khăn nhất trong cuộc sống/công việc,
Viết lên mặt kia viết các kỹ năng cần có để giải quyết vấn đề
ghim lên áo, mặt vấn đề ra ngoài
Không nói chuyện, đi tìm những người có cùng vấn đề, họp nhóm, thảo luận giải pháp
Họat động: Xác định đúng vấn đề và tìm giải pháp
Bài học: có nhiều cách giải quyết vấn đề => nhân viên xã hội chỉ cho thân chủ thấy và thân chủ sẽ tự quyết
Lên kế hoạch giải quyết vấn đề

Nvxh cùng với thân chủ đề ra tất cả các giải pháp có thể có, cần khuyến khích tính sáng tạo, các bên tham gia ý kiến một cách bình đẳng.
Cả hai cùng trả lời các câu hỏi: làm gì?, ai làm? làm như thế nào? Làm khi nào?
Cả hai cùng đánh giá về một hay nhiều giải pháp tốt nhất, cân nhắc toàn bộ thuận lợi và bất lợi của từng giải pháp: Sử dụng nguồn lực sẵn có nào? Trở ngại gì? Điểm nào cần ưu tiên?
Quyết định và thực hiện kế họach
Nhân viên xã hội giúp thân chủ đi đến một quyết định cuối cùng và triển khai kế hoạch hành động cụ thể để thực hiện giải pháp đã chọn.
Lượng giá - kết thúc hoặc tiếp tục giúp đỡ
đánh giá kết quả đang khi và sau khi thực hiện giải pháp,
làm việc với thân chủ để xem có cần sửa đổi hoặc bổ sung gì không, có thành công hay không, có hài lòng với kết quả không, giải pháp có thực tế không, có điều gì không ngờ tới không...
Kết thúc hoặc chuyển qua vấn đề khác
Sắm vai 3 bước đầu của tiến trình CTXH
Tình huống 1: Thân chủ là một người đàn ông 75 tuổi, vợ mới mất, tự nhốt mình trong nhà
Tình huống 2: Thân chủ là một người mẹ làm thuê, có 3 con nhỏ và người chồng thất nghiệp hay say xỉn đánh đập vợ con
Tình huống 3: Thân chủ là nhóm 3 người khuyết tật vận động từ 30 - 45 tuổi sinh sống bằng nghề buôn bán ma túy
Sáu nguyên tắc hành động của nhân viên xã hội
1. Chấp nhận thân chủ
Họat động: Những thái độ cố hữu
Tham dự viên viết xuống những suy nghĩ và thái độ của mình khi nghe đến những từ sau đây:
Say xỉn - khuyết tật
Công an - xì ke
Mại dâm - Hồi giáo
Sáu nguyên tắc hành động của nhân viên xã hội
1. Chấp nhận thân chủ
chấp nhận các gía trị, niềm tin và văn hóa của họ
phân biệt hành vi, sự việc >< con người
Tránh kết án, phê phán, lên lớp => thân chủ thêm mặc cảm, mất tự tin và càng khó thay đổi
Tìm hiểu hoàn cảnh đã dẫn đưa một cá nhân đến lỗi lầm trong sự tôn trọng vô điều kiện => giúp thân chủ lấy lại lòng tự trọng, sự tự tin để tự bộc lộ, và có động lực để biến đổi
2. Tôn trọng Quyền tự quyết của thân chủ

Chỉ có thân chủ mới có thể thay đổi bản thân và cuộc sống của họ một cách bền vững
Để thân chủ tham gia tích cực giải quyết vấn đề và đưa ra những quyết định cuối cùng
Đưa ra những lựa chọn nhằm cung cấp cho thân chủ những cơ hội cho quyền tự quyết
Tránh áp đặt ý kiến của mình (dù hay nhất, tốt nhất) lên thân chủ
Trong trường hợp quyết định của thân chủ gây tác hại đến bản thân hoặc người khác thì quyền tự quyết của thân chủ phải bị giới hạn và nhân viên xã hội phải đứng về phía luật pháp để quyết định nhân danh người khác
3. Cá biệt hóa
Con người có nhu cầu cơ bản giống nhau, nhưng mỗi người là một cá thể độc đáo, không giống ai khác.
Mỗi người cần được quan tâm, được tiếp nhận và được hỗ trợ cách riêng
Không áp dụng một kiểu can thiệp bất di bất dịch cho mọi thân chủ.
4. Kín đáo, giữ bí mật

Tiết lộ bí mật của người khác là một vi phạm nghiêm trọng đối với quyền con người.
- Tập “giữ mồm, giữ miệng”, tôn trọng sự riêng tư và những thông tin mật của thân chủ
- bảo vệ quyền bảo mật của thân chủ trong các thủ tục pháp lý tới mức độ tối đa luật pháp cho phép
- Có thể tiết lộ thông tin mật khi cần thiết (để ngăn chặn tai hại) và với sự đồng ý của thân chủ hay của người được quyền hợp pháp thay mặt thân chủ
5. Hết sức ý thức về chính mình


Công cụ của CTXH chính là nhân cách, là phẩm chất của bản thân. Biến đổi xã hội bắt đầu từ biến đổi bản thân
Coi chừng thói quen độc tài, ngụy biện ảnh hưởng đến nguyên tắc tự quyết của thân chủ
Lưu ý đến xu hướng nói nhiều => rất khó lắng nghe và khó giữ bí mật cho thân chủ
Luôn luôn rà lại động cơ, đánh giá lại cách làm, ghi chép diễn tiến công việc và các cuộc tiếp xúc
Nhận sự hướng dẫn, đồng hành của những người chuyên nghiệp cao tuổi nghề hơn
Trao đổi với đồng nghiệp để lượng giá và cải tiến cách làm
Dành những giây phút tĩnh lặng để suy tư, để “xét mình” và tự điều chỉnh
6. Lưu ý đến tính chất nghề nghiệp của mối tương quan giữa nhân viên xã hội và thân chủ
Tương quan bình đẳng
Tránh tuyệt đối các hình thức “đền ơn, đáp nghĩa” vì đây không phải là quan hệ gia đình, bạn bè hay ân nghĩa
Không được dùng kiến thức, kỹ năng của mình để lèo lái người khác theo ý muốn
Tránh tạo sự phụ thuộc về tâm lý
Giúp cho thân chủ mau chóng không cần tới mình nữa = tự giúp
Không tìm thỏa mãn cho chính mình khi giúp đỡ người khác
Vai trò của NVXH
người môi giới
Người tạo điều kiện
Người giáo dục
Người biện hộ
Người trung gian